|

Meditation !
Just
For Your
การทำสมาธิโดยการนับเพื่อฝึกการควบคุมจิต
การทำสมาธิโดยวิธีนี้นั้นมีหลักการนับอยู่หลายวิธี
และแต่ละวิธีก็ล้วนแต่มีจุดหมายเดียวกันคือ
เป็นอุบายหลอกล่อให้จิตตั้งมั่นอยู่ในเรื่องใดเรื่องหนึ่งเป็นเวลานานได้
ทำให้เราเรียนรู้ที่จะเป็นนายของจิต
ควบคุมมันได้
วิธีนับแบบต่างๆพอกล่าวโดยย่อได้ดังต่อไปนี้คือ
๓.๑
นับโดยการบวกเพิ่มขึ้นไปเรื่อยๆ
๓.๒ นับลมแบบอรรถกถา
๓.๓ นับทวนขึ้นทวนลง
๓.๔ นับวน
๓.๑
การนับโดยการบวกเพิ่มขึ้นไปเรื่อยๆ
ทีละหนึ่ง ยกตัวอย่างเช่น
พอหายใจเข้าก็นับหนึ่ง
พอหายใจออกก็นับสอง
หายใจเข้าต่อไปก็นับสาม
และหายใจออกต่อไปก็นับสี่
บวกเพิ่มขึ้นไปเรื่อยๆทีละหนึ่ง
ตัวเลขที่นับมันก็จะไม่รู้จบ
แต่ท่านอาจจะกำหนดตัวเลขจำนวนสูงสุดก็ได้
อาทิเช่นพอถึงหนึ่งร้อย
ก็เริ่มนับหนึ่งใหม่เป็นต้น
คงไม่ต้องยกตัวอย่าง
วิธีนี้เป็นวิธีเริ่มต้นที่ง่าย
และใช้สมาธิไม่มากนัก
เพราะเหตุที่เราคุ้นเคยกับการนับในชีวิตประจำวันอยู่แล้วโดยอัตโนมัติ
เพียงแต่เอาการนับมาควบเข้ากับจังหวะการหายใจเข้า-ออก
เพื่อให้มีจิตรู้ตัวอยู่เสมอนั่นเอง
๓.๒
การนับลมแบบอรรถกถา
เป็นวิธีของท่านพระอรรถกถาจารย์
ที่ได้นำเอาตัวเลข
มาเป็นเครื่องกำหนดร่วมกับการกำหนดลมหายใจ
ตามหลักคำสอนของท่านพระสัมมาสัมพุทธเจ้า
จากหนังสือพุทธธรรม
ของพระราชวรมุนี หน้า (๘๖๕)
หลักการนับแบบนี้ช่วยฝึกให้ใจมีสมาธิจดจ่อมากกว่าวิธีแรก
วิธีนับมีสองแบบ
แบบแรกให้นับเป็นคู่
คือเมื่อหายใจเข้า
ก็ให้นับว่า ๑
เมื่อหายใจออกให้นับว่า ๑
พอเที่ยวต่อไปหายใจเข้าให้นับว่า
๒ หายใจออกก็ให้นับว่า ๒
สรุปก็คือลมหายใจเข้าและออกถือเป็นหนึ่งครั้ง
จนถึงคู่ที่ ๕
ก็ให้ตั้งต้นมานับ ๑
ไปใหม่จนถึงเลข ๖
ก็ให้มาตั้งต้นนับ ๑ ไปจนถึง
๗ ถึง ๘ ถึง ๙ และ ๑๐
แล้วตั้งต้นนับ ๑ ไปจนถึง ๕
และนับต่อไปถึง ๑๐ อีก
ลองศึกษาดูที่ตารางข้างล่างนี้เพื่อทำความเข้าใจอีกครั้ง
แบบนับเป็นคู่พร้อมกับลมหายใจ
เช่น (๑-๑)
หนึ่งตัวแรกคือลมหายใจครั้งที่
๑ หนึ่งตัวที่สองคือการนับ
| เที่ยวที่ ๑ |
๑-๑ |
๒-๒ |
๓-๓ |
๔-๔ |
๕-๕ |
|
|
|
|
|
| เที่ยวที่ ๒ |
๑-๑ |
๒-๒ |
๓-๓ |
๔-๔ |
๕-๕ |
๖-๖ |
|
|
|
|
| เที่ยวที่ ๓ |
๑-๑ |
๒-๒ |
๓-๓ |
๔-๔ |
๕-๕ |
๖-๖ |
๗-๗ |
|
|
|
| เที่ยวที่ ๔ |
๑-๑ |
๒-๒ |
๓-๓ |
๔-๔ |
๕-๕ |
๖-๖ |
๗-๗ |
๘-๘ |
|
|
| เที่ยวที่ ๕ |
๑-๑ |
๒-๒ |
๓-๓ |
๔-๔ |
๕-๕ |
๖-๖ |
๗-๗ |
๘-๘ |
๙-๙ |
|
| เที่ยวที่ ๖ |
๑-๑ |
๒-๒ |
๓-๓ |
๔-๔ |
๕-๕ |
๖-๖ |
๗-๗ |
๘-๘ |
๙-๙ |
๑๐-๑๐ |
อีกแบบหนึ่งคือการนับเดี่ยว
นับแต่ตัวเลขอย่างเดียว
ไม่ต้องคำนึงว่าเป็นลมหายใจเข้าหรือออก
แต่ท่านควรจะทำแบบแรกให้คล่องเสียก่อน
แล้วจึงมาลองแบบที่สองนี้
ลองศึกษาทำความเข้าใจกับตารางข้างล่างนี้สำหรับการนับเดี่ยว
| เที่ยวที่ ๑ |
๑ |
๒ |
๓ |
๔ |
๕ |
|
|
|
|
|
| เที่ยวที่ ๒ |
๑ |
๒ |
๓ |
๔ |
๕ |
๖ |
|
|
|
|
| เที่ยวที่ ๓ |
๑ |
๒ |
๓ |
๔ |
๕ |
๖ |
๗ |
|
|
|
| เที่ยวที่ ๔ |
๑ |
๒ |
๓ |
๔ |
๕ |
๖ |
๗ |
๘ |
|
|
| เที่ยวที่ ๕ |
๑ |
๒ |
๓ |
๔ |
๕ |
๖ |
๗ |
๘ |
๙ |
|
| เที่ยวที่ ๖ |
๑ |
๒ |
๓ |
๔ |
๕ |
๖ |
๗ |
๘ |
๙ |
๑๐ |
ทั้งสองแบบนี้ใช้วิธีการนับทวนไปทวนมา
จนกระทั่งเราเกิดสมาธิ
อย่างไรก็ตามขอให้ถือหลักความเพียรเข้าไว้
วันนี้ใจยังว้าวุ่นอยู่ก็ไม่เป็นไร
ลองพรุ่งนี้อีกที
ทำไปเรื่อยๆ
จนกว่าจะสงบใจให้เชื่องอยู่ใตับังคับบัญชาของเรา
และเมื่อนั้นแหละคุณภาพทางจิตและร่างกายของท่านได้ถูกพัฒนาขึ้นมาอีกระดับหนึ่งแล้ว
แบบนับลมเป็นคู่
วิธีนี้จะง่ายกว่าแบบอรรถกถาข้างต้นเล็กน้อย
เพราะว่าให้เริ่มนับไปได้เลย
วิธีมีดังนี้คือ
แบบนับตามลม เวลาหายใจเข้า
ก็ให้กำหนดลมหายใจที่เข้ามากระทบไว้ที่ปลายจมูก
หรือโพรงจมูกด้านใน
ตรงที่รู้สึกว่าลมกระทบตรงนั้น
แล้วเริ่มต้นนับหนึ่งในใจ
แล้วก็เอาใจตามลมหายใจเข้ามาจนผ่านปอด
ให้ความรู้สึกว่าไปสุดปลายที่ท้องเลยทีเดียว
ถึงตรงนี้ก็คือถือเป็นสิ้นสุดการหายใจเข้า
เวลาหายใจออก
ก็ให้ต้นลมอยู่บริเวณท้องแล้วก็นับหนึ่งใหม่ในใจ
พร้อมกับหายใจออก
เพื่อให้เข้าใจยิ่งขึ้น
ให้ศึกษาดูจากตารางนี้อีกเที่ยวหนึ่ง
| เที่ยวที่ ๑ |
๑-๑ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| เที่ยวที่ ๒ |
๑-๑ |
๒-๒ |
|
|
|
|
|
|
|
|
| เที่ยวที่ ๓ |
๑-๑ |
๒-๒ |
๓-๓ |
|
|
|
|
|
|
|
| เที่ยวที่ ๔ |
๑-๑ |
๒-๒ |
๓-๓ |
๔-๔ |
|
|
|
|
|
|
| เที่ยวที่ ๕ |
๑-๑ |
๒-๒ |
๓-๓ |
๔-๔ |
๕-๕ |
|
|
|
|
|
| เที่ยวที่ ๖ |
๑-๑ |
๒-๒ |
๓-๓ |
๔-๔ |
๕-๕ |
๖-๖ |
|
|
|
|
| เที่ยวที่ ๗ |
๑-๑ |
๒-๒ |
๓-๓ |
๔-๔ |
๕-๕ |
๖-๖ |
๗-๗ |
|
|
|
| เที่ยวที่ ๘ |
๑-๑ |
๒-๒ |
๓-๓ |
๔-๔ |
๕-๕ |
๖-๖ |
๗-๗ |
๘-๘ |
|
|
| เที่ยวที่ ๙ |
๑-๑ |
๒-๒ |
๓-๓ |
๔-๔ |
๕-๕ |
๖-๖ |
๗-๗ |
๘-๘ |
๙-๙ |
|
| เที่ยวที่ ๑๐ |
๑-๑ |
๒-๒ |
๓-๓ |
๔-๔ |
๕-๕ |
๖-๖ |
๗-๗ |
๘-๘ |
๙-๙ |
๑๐-๑๐ |
*ตัดตอนบางส่วนมาจากหนังสือสมาธิภาวนา
โดยธรรมรักษา
|